สถานที่ตั้ง
คุ้มขุนแผน ตั้งอยู่ที่ถนนศรีสรรเพชญ์และป่าตอง ตำบลประตูชัย อำเภอเมือง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ประวัติความเป็นมา
เป็นตัวอย่างของหมู่เรือนไทยภาคกลาง ในรูปแบบเรือนคหบดีไทยสมัยโบราณ เดิมเป็นจวนสมุหเทศาภิบาล มณฑลกรุงเก่า พลตรีพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมขุนมรุพงศ์สิริพัฒน์ทรงสร้างขึ้นในปีพ.ศ.2437 ที่เกาะลอยบริเวณสะพานเกลือซึ่งอยู่ตรงข้ามกับที่ว่าการมณฑล
ต่อมาในราวปีพ.ศ. 2483 ปรีดี พนมยงค์นายรัฐบุรุษอาวุโสได้ย้ายจวนหลังนี้มาสร้างในบริเวณคุกนครบาลเก่าของพระนครศรีอยุธยา พร้อมทั้งสร้างเรือนไทยเพิ่มขึ้นอีกในปี พ.ศ.2499 และให้ชื่อเรือนไทยนี้ว่า “คุ้มขุนแผน” ซึ่งเชื่อกันว่าขุนแผนเคยต้องโทษอยู่ในคุกแห่งนี้
สิ่งดึงดูดใจ
ลักษณะเป็นเรือนไทยทรงโบราณ มีอยู่ 5 หลัง อยู่กลางเกาะทางด้านใต้วิหารพระมงคลบพิตร หันหน้าสู่ถนนศรีสรรเพชญ์ และถนนป่าตอง ในตำบลประตูชัย เรือนใหญ่ทางด้านตะวันตกเรียกว่า “หอใหญ่” เรือนหลังใต้เรียกว่า “หอขวา” เรือนหลังเหนือเรียกว่า “หอซ้าย” เรือนโถงหลังกลางชานเรือนเรียกว่า “หอกลาง” เรือนเล็กหลังหน้าเรียกว่า “หอหน้า หรือหอนั่ง”
สร้างไว้เพื่อให้ชนรุ่นหลังได้เห็น และศึกษารูปบ้านไทยในชนบทสมัยโบราณ มิได้มีจุดมุ่งหมายจะสร้างให้เป็นอนุสรณ์แก่ขุนแผนในวรรณคดีแต่อย่างใด หากมีโอกาสได้ไปเยี่ยมชม จะเห็นว่าก่อนนั้นจัดบ้านอย่างไร เช่น เรือนเอก เรือนโท หอพระ หอเครื่อง หอนั่ง ครัวไฟ ซึ่งรูปบ้านไทยโบราณแบบนี้นับวันจะหมดไปหาดูได้ยาก
สิ่งอำนวยความสะดวก
มีลานจอดรถ และมีร้านค้าต่างๆ บริการแก่นักท่องเที่ยว
การเดินทาง
จากกรุงเทพฯ เข้าตัวเมืองอยุธยาแล้วให้ข้ามสะพานสมเด็จพระนเรศวรมหาราชตรงไปจนถึงศาลา กลางจังหวัดหลังเดิม จะเห็นสามแยกแล้วเลี้ยวขวาตรงไปไม่ไกลนักจะเห็นคุ้มขุนแผนอยู่ทางซ้ายมือ
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
ขอขอบคุณภาพประกอบจาก thai-tour.com
